Murat Vuranlar | Özel Eğitim ÖABT Akademi

01.06.2026 47 görüntülenme

Murat Vuranlar | Özel Eğitim ÖABT Akademi

ÖABT Özel Eğitim alanında zihin yetersizliği konusunu teoriden pratiğe kavrayın. Beceri analizi, ipucu silikleştirme, UDA ve BEP süreçleri gibi kritik konuları içeren interaktif soru setleri ve her sorunun bilimsel dayanağını açıklayan anahtar notlarla eksiklerinizi hızla tamamlayın.

```html Özel Eğitim ÖABT Deneme Sınavı

Öğrenme Hedefi: Özel Eğitim Öğretmenliği ÖABT formatında, zihin yetersizliği olan öğrencilerin özellikleri, tanılama, eğitim yaklaşımları ve yasal düzenlemeler konularında bilgi düzeyini ölçme ve analiz etme. (ÖZEL EĞİTİM ÖĞRETMENLİĞİ ÖABT 25 SORULUK ÇÖZÜMLÜ DENEME.pdf)

ZİHİN YETERSİZLİĞİ SORULARI

1. AAIDD (2010) tanımına göre zihin yetersizliği tanısı konulabilmesi için aşağıdakilerden hangisi şarttır?

a) Sadece IQ puanının 70 ve altında olması

b) Sadece akademik becerilerde gerilik olması

c) Hem zihinsel işlevlerde hem de uyum becerilerinde anlamlı sınırlılıklar

d) Sosyal iletişim becerilerinin tamamen yok olması

e) Bedensel bir yetersizliğin eşlik etmesi

GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER

Cevap: C

Gerekçe ve Anahtar Notlar

Güncel AAIDD tanımına göre zihin yetersizliği; zihinsel işlevler (IQ) ve uyumsal davranışların (kavramsal, sosyal, pratik) her ikisinde de anlamlı sınırlılıklar ile karakterizedir.

2. Zihin yetersizliği olan bireylerde görülen 'Uyumsal Davranışlar' kapsamında aşağıdakilerden hangisi Kavramsal Beceriler arasında yer alır?

a) Öz bakım becerileri

b) Zaman ve para kavramları

c) Sosyal sorumluluk

d) Güvenlik kurallarına uyma

e) Kişilerarası ilişkiler

GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER

Cevap: B

Gerekçe ve Anahtar Notlar

Kavramsal beceriler, dil, okuma-yazma, para, zaman ve sayı kavramlarını içerir. Öz bakım pratik bir beceridir, sosyal ilişkiler ise sosyal beceridir.

3. Trizomi 21 olarak da bilinen ve en yaygın görülen genetik zihin yetersizliği türü aşağıdakilerden hangisidir?

a) Kırılgan X Sendromu

b) Fenilketonüri (PKU)

c) Down Sendromu

d) Prader-Willi Sendromu

e) Williams Sendromu

GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER

Cevap: C

Gerekçe ve Anahtar Notlar

Down Sendromu, 21. kromozomun fazladan bir kopyası (Trizomi 21) sonucu oluşur ve en sık rastlanan kromozomal zihin yetersizliği nedenidir.

4. Zihin yetersizliği olan çocuklarda 'Bellek süreçleri' ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

a) Uzun süreli bellekleri normalden iyidir

b) Kısa süreli bellekte bilgi işleme hızları düşüktür

c) Bilgiyi geri çağırma sorunu yaşamazlar

d) Bilgiyi kendiliğinden organize edebilirler

e) Görsel bellekleri her zaman zayıftır

GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER

Cevap: B

Gerekçe ve Anahtar Notlar

Zihin yetersizliği olan bireyler özellikle kısa süreli bellekte bilgiyi tutma ve işleme süreçlerinde sınırlılık yaşarlar; bu da öğrenme hızını etkiler.

ZİHİN YETERSİZLİĞİ: TANI VE ÖZELLİKLER (SORU 5-8)

5. AAIDD'nin 'Destek Sistemleri' sınıflamasına göre, bireyin sadece ihtiyaç duyduğu anlarda (örneğin iş kaybı) verilen destek türü hangisidir?

a) Aralıklı (Intermittent)

b) Sınırlı (Limited)

c) Kapsamlı (Extensive)

d) Yaygın (Pervasive)

e) Sürekli (Continuous)

GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER

Cevap: A

Gerekçe ve Anahtar Notlar

Aralıklı destek, süreklilik arz etmeyen, sadece kriz anlarında veya geçiş dönemlerinde (işe girme, hastalık vb.) ihtiyaç duyulan kısa süreli destektir.

6. Zihin yetersizliği olan çocuklarda 'Öğrenilmiş Çaresizlik' durumunu önlemek için öğretmen ne yapmalıdır?

a) Soruları daha zor sormalıdır

b) Başarı şansını artıracak kolaylaştırılmış görevler sunmalıdır

c) Sürekli hata yapmasına izin vermelidir

d) Yardım tekliflerini tamamen reddetmelidir

e) Sadece en başarılı olduğu anlarda pekiştireç vermelidir

GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER

Cevap: B

Gerekçe ve Anahtar Notlar

Öğrenilmiş çaresizlik, sürekli başarısızlık sonucu oluşur. Başarıyı tatmalarını sağlayacak küçük adımlı ve kolaylaştırılmış görevler motivasyonu artırır.

7. Zihin yetersizliği olan bir öğrenci için hazırlanan BEP (Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı) ekibinde aşağıdakilerden hangisi bulunmak zorunda değildir?

a) Okul Müdürü (veya temsilcisi)

b) Sınıf Öğretmeni

c) Çocuğun Anne veya Babası

d) Okul Rehber Öğretmeni

e) Okulun bulunduğu mahallenin muhtarı

GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER

Cevap: E

Gerekçe ve Anahtar Notlar

BEP ekibi; okul idaresi, öğretmenler, aile ve rehber öğretmenden oluşur. Muhtarın eğitimsel planlama sürecinde resmi bir görevi yoktur.

8. Eğitsel değerlendirme ve tanılama amacıyla öğrenciyi RAM'a (Rehberlik Araştırma Merkezi) kim sevk eder?

a) Sadece veli

b) Sadece sınıf öğretmeni

c) Okul idaresi (Öğrenci Davranışlarını Değerlendirme Kurulu kararıyla)

d) Okul Rehberlik Hizmetleri Yürütme Komisyonu

e) İl Milli Eğitim Müdürü

GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER

Cevap: D

Gerekçe ve Anahtar Notlar

Okulda yapılan inceleme sonrası eğitsel değerlendirme ihtiyacı varsa, Rehberlik Hizmetleri Yürütme Komisyonu kararıyla okul idaresi tarafından sevk edilir.

ZİHİN YETERSİZLİĞİ: EĞİTİM VE MÜDAHALE (SORU 9-12)

9. Bir becerinin (örneğin elleri yıkama) küçük ve öğretilebilir basamaklara ayrılması işlemine ne ad verilir?

a) Beceri Analizi

b) Şekil Verme

c) Zincirleme

d) Model Olma

e) İpucu Silikleştirme

GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER

Cevap: A

Gerekçe ve Anahtar Notlar

Beceri analizi, karmaşık bir becerinin öğrenciye kolayca öğretilebilecek en küçük uygulama basamaklarına bölünmesi sürecidir.

10. Öğrenciye bir beceriyi öğretirken 'Sadece sözlü olarak ne yapacağını söylemek' hangi ipucu türüne girer?

a) Fiziksel İpucu

b) Model Olma

c) Sözel İpucu

d) İşaret İpucu

e) Görsel İpucu

GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER

Cevap: C

Gerekçe ve Anahtar Notlar

Sözel ipucu, öğrenciye yapacağı eylemle ilgili verilen hatırlatıcı, açıklayıcı veya yönlendirici sözel ifadelerdir.

11. Zihin yetersizliği olan öğrencilere 'Öz Bakım' becerileri öğretilirken genellikle hangi öğretim yöntemi en etkilidir?

a) Anlatım Yöntemi

b) Doğrudan Öğretim (Açık Anlatım)

c) Tartışma Yöntemi

d) Buluş Yoluyla Öğrenme

e) Problem Çözme

GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER

Cevap: B

Gerekçe ve Anahtar Notlar

Doğrudan öğretim; küçük adımlarla öğretim, ipucu sunumu ve anında dönüt içermesi nedeniyle zihin yetersizliğinde temel yöntemdir.

12. 'Hatasız Öğretim' yöntemlerinin zihin yetersizliği olan öğrencilerde tercih edilmesinin temel sebebi nedir?

a) Daha hızlı sonuç vermesi

b) Öğretmenin işini kolaylaştırması

c) Hata payını minimize ederek öğrencinin başarısızlık duygusunu önlemesi

d) Materyal gerektirmemesi

e) Sadece ağır düzeyde etkilenmiş çocuklara uygun olması

GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER

Cevap: C

Gerekçe ve Anahtar Notlar

Hatasız öğretim, öğrencinin hata yapma olasılığını ortadan kaldırarak sürekli pekiştireç almasını sağlar ve motivasyonu yüksek tutar.

ZİHİN YETERSİZLİĞİ: EĞİTİM VE MÜDAHALE (DEVAM)

13. Bir davranışın ardından sunulduğunda o davranışın ileride yapılma sıklığını artıran uyaranlara ne denir?

a) Ceza

b) Pekiştireç

c) İpucu

d) Dönüt

e) Ayırt edici uyaran

GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER

Cevap: B

Gerekçe ve Anahtar Notlar

Pekiştireçler, davranışın sonucunda ortama eklenen (olumlu) veya ortamdan çıkarılan (olumsuz) ve davranışın sıklığını artıran etmenlerdir.

14. Zihin yetersizliği olan öğrencilerin öğrendikleri bir bilgiyi farklı ortamlarda da kullanabilmelerine ne ad verilir?

a) Kalıcılık

b) Genelleme

c) Akıcılık

d) Edinme

e) Hatırlama

GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER

Cevap: B

Gerekçe ve Anahtar Notlar

Genelleme; öğrenilen becerinin farklı kişilerle, farklı araç-gereçlerle ve farklı ortamlarda sergilenebilmesidir.

15. Hafif düzeyde zihin yetersizliği olan öğrencilerin devam ettiği, genel eğitim sınıflarında destek hizmet alarak eğitim gördüğü uygulama hangisidir?

a) Özel Eğitim Sınıfı

b) Ayrı Özel Eğitim Okulu

c) Kaynaştırma / Bütünleştirme

d) Evde Eğitim

e) Hastanede Eğitim

GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER

Cevap: C

Gerekçe ve Anahtar Notlar

Kaynaştırma, yetersizliği olan bireylerin akranlarıyla birlikte genel eğitim sınıflarında tam veya yarı zamanlı eğitim görmesidir.

16. Zihin yetersizliği olan bireylerde Fonksiyonel Müfredat (İşlevsel Müfredat) yaklaşımı neyi hedefler?

a) Sadece akademik dersleri

b) Üniversiteye hazırlığı

c) Günlük yaşamda ve bağımsız yaşamda gerekli olan becerileri

d) Soyut matematiksel kavramları

e) Tarih ve Coğrafya ezberini

GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER

Cevap: C

Gerekçe ve Anahtar Notlar

İşlevsel müfredat, bireyin toplum içinde bağımsız yaşamasını sağlayacak alışveriş, temizlik, toplu taşıma gibi pratik becerilere odaklanır.

ZİHİN YETERSİZLİĞİ: DAVRANIŞ YÖNETİMİ VE YASAL SÜREÇ

17. Davranış öncesi (A), Davranış (B) ve Davranış Sonrası (C) analizine dayanan temel yaklaşım hangisidir?

a) Bilişsel Yaklaşım

b) Yapılandırmacı Yaklaşım

c) Uygulamalı Davranış Analizi (UDA)

d) Hümanistik Yaklaşım

e) Psikodinamik Yaklaşım

GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER

Cevap: C

Gerekçe ve Anahtar Notlar

Uygulamalı Davranış Analizi (UDA), davranışın öncesi ve sonrasını kontrol ederek yeni davranışlar kazandırmayı ve problem davranışları azaltmayı hedefler.

18. 'Premack İlkesi' zihin yetersizliği olan öğrencilerde nasıl uygulanır?

a) Ceza vererek

b) Yapılması istenen düşük olasılıklı bir davranışın ardından, yapmayı çok istediği yüksek olasılıklı bir davranışa izin vererek

c) Sadece maddi ödül vererek

d) Görmezden gelerek

e) Sürekli model olarak

GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER

Cevap: B

Gerekçe ve Anahtar Notlar

Premack ilkesi (Büyükanne kuralı): "Önce ıspanağını ye (az istenen), sonra oyun oyna (çok istenen)" mantığıyla çalışır.

19. Zihin yetersizliği olan öğrencilerin sosyal becerilerini geliştirmek için hazırlanan, resimli ve kısa hikayelerden oluşan tekniğe ne denir?

a) Sosyal Öyküler

b) Drama

c) Münazara

d) İstasyon Tekniği

e) Mikro Öğretim

GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER

Cevap: A

Gerekçe ve Anahtar Notlar

Sosyal öyküler, karmaşık sosyal durumları basitleştirerek öğrencilere uygun sosyal tepkileri öğreten görsel destekli araçlardır.

20. Doğal Öğretim süreçlerinin temel özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

a) Sadece masa başında yapılır

b) Öğretim, çocuğun ilgisini izleyerek günlük rutinler içinde gerçekleştirilir

c) Çok katı kuralları vardır

d) Sadece laboratuvar ortamında uygulanır

e) Akranlarla etkileşimi yasaklar

GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER

Cevap: B

Gerekçe ve Anahtar Notlar

Doğal öğretim, öğrencinin doğal ortamında (oyun, yemek, park) kendi liderliğini izleyerek fırsat öğretimi yapılmasını kapsar.

ZİHİN YETERSİZLİĞİ: DAVRANIŞ YÖNETİMİ VE YASAL SÜREÇ (DEVAM)

21. Aşağıdakilerden hangisi BEP'in (Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı) temel bileşenlerinden biri değildir?

a) Çocuğun mevcut performans düzeyi

b) Kısa ve uzun dönemli hedefler

c) Verilecek destek hizmetler

d) Çocuğun IQ test sonuçlarının sayısal dökümü

e) Değerlendirme yöntem ve zamanı

GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER

Cevap: D

Gerekçe ve Anahtar Notlar

BEP, sayısal IQ skorlarından ziyade öğrencinin yapabildiklerine (performans) ve eğitimsel ihtiyaçlarına odaklanan bir belgedir.

22. Orta ve ağır düzeyde zihin yetersizliği olan öğrencilerin İletişim kurmak için nesne/resim değiş tokuşu yaptığı sistem hangisidir?

a) Braille Alfabesi

b) İşaret Dili

c) PECS (Picture Exchange Communication System)

d) Dudak Okuma

e) Mors Alfabesi

GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER

Cevap: C

Gerekçe ve Anahtar Notlar

PECS, konuşma becerisi sınırlı olan bireylere resimler aracılığıyla isteklerini ifade etmeyi öğreten bir iletişim sistemidir.

23. Geçiş Hizmetleri kapsamında zihin yetersizliği olan bireylerin okul sonrası yaşamı için en önemli hedef nedir?

a) Akademik derece almak

b) Bir spor dalında profesyonel olmak

c) Bağımsız yaşam ve bir işe yerleştirilme (İstihdam)

d) Sadece evde vakit geçirmek

e) Okulda kalmaya devam etmek

GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER

Cevap: C

Gerekçe ve Anahtar Notlar

Geçiş planlaması, bireyin okuldan yetişkinliğe, iş hayatına ve toplum içine en az bağımlılıkla geçişini sağlamayı amaçlar.

24. Zihin yetersizliği olan bir öğrenci için sınıf ortamında yapılacak Fiziksel Düzenleme aşağıdakilerden hangisini içermelidir?

a) Çok fazla parlak ve dikkat dağıtıcı süsleme

b) Karmaşık ve düzensiz oturma planı

c) Sade, belirgin sınırları olan ve rutinleri hatırlatan görsel materyaller

d) Sürekli değişen sınıf düzeni

e) Hiçbir materyalin bulunmadığı boş bir oda

GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER

Cevap: C

Gerekçe ve Anahtar Notlar

Zihin yetersizliği olan bireyler karmaşa ve belirsizlikten olumsuz etkilenirler. Sade, düzenli ve görsel destekli bir sınıf ortamı öğrenmeyi kolaylaştırır.

GENEL DEĞERLENDİRME

25. Zihin yetersizliği olan öğrencilerin akranlarıyla aynı müfredatı takip ettiği ancak ihtiyaçlarına göre müfredatta uyarlama (modifikasyon/adaptasyon) yapıldığı yaklaşım hangisidir?

a) Ayrıştırma

b) Sınıf tekrarı

c) Bütünleştirme (Inclusion)

d) Özel sınıf eğitimi

e) Yatılı okul eğitimi

GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER

Cevap: C

Gerekçe ve Anahtar Notlar

Bütünleştirme, yetersizliği olan öğrencilerin genel eğitim sınıflarında, gerekli uyarlamalar ve destek hizmetler sağlanarak eğitim görmesi sürecidir.

```