Öğrenme Hedefi: TYT formatında; isim, sıfat, zamir, zarf, edat, bağlaç, ünlem ve fiil türlerini tanıma, görevlerini belirleme ve metin içinde analiz etme yeteneğini ölçme.
İSİMLER VE SIFATLAR (SORU 1-4)
1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili (kalın yazılı) sözcük, türü bakımından diğerlerinden farklıdır?
a) Yalnız insanlar hayatı daha derinden hisseder.
b) Sıcak bir çay içmek hepimize iyi geldi.
c) Kitaplar, zihnin en büyük dostlarıdır.
d) Mavi denizlere karşı hayallere daldık.
e) Derin düşünceler içinde sessizce bekledi.
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: C
Gerekçe ve Anahtar Notlar
"Yalnız", "Sıcak", "Mavi" ve "Derin" sözcükleri ismi niteledikleri için sıfattır. "Kitaplar" ise bir varlığı karşıladığı için isimdir.
2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir isim hem niteleme hem de belirtme sıfatı almıştır?
a) Küçük bir kasabada huzurla yaşıyordu.
b) Sarı yapraklar yollara savrulmuştu.
c) O gür herkes çok heyecanlıydı.
d) Bazı öğrenciler kütüphaneye gitti.
e) Şu bina bizim yeni okulumuzdur.
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: A
Gerekçe ve Anahtar Notlar
"Kasaba" ismi "Küçük" (Niteleme) ve "bir" (Belirtme/Belgisiz) sıfatlarını bir arada almıştır.
3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "sıfat tamlaması" yoktur?
a) Soğuk su içince aniden hastalandı.
b) Evin kapısı ardına kadar açıktı.
c) O eski günleri gerçekten çok özledim.
d) Kısa bir yolculuğa çıkmaya karar verdik.
e) Çalışkan öğrenciler her zaman başarılı olur.
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: B
Gerekçe ve Anahtar Notlar
"Evin kapısı" bir isim tamlamasıdır. Diğer seçeneklerde "Soğuk su", "O eski günler", "Kısa bir yolculuk" gibi sıfat tamlamaları vardır.
4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir isim "küçültme eki" almıştır?
a) Köyceğiz'e giderken yolda kaldık.
b) Küçücük bir çocuk parkta oynuyor.
c) Bademcik ameliyatı başarılı geçti.
d) Gözlükçüden yeni bir çerçeve aldı.
e) Kitapçıktaki soruları hızla çözdü.
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: B
Gerekçe ve Anahtar Notlar
"Küçücük" sözcüğü "-cük" küçültme ekini almıştır. Diğerleri küçültme değildir (bademcik kalıcı isimdir).
ZAMİRLER VE ZARFLAR (SORU 5-8)
5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "kişi zamiri" kullanılmamıştır?
a) Sizinle bu konuyu sonra konuşalım.
b) O, okulun en başarılı öğrencisidir.
c) Bunu sana daha önce de söylemiştim.
d) Onları rafa güzelce yerleştirin.
e) Biz bu yolu beraber yürüyeceğiz.
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: D
Gerekçe ve Anahtar Notlar
"Onları" sözcüğü insan dışı bir varlığın (nesnelerin) yerine kullanıldığı için işaret zamiridir. Diğerleri kişi zamiridir.
6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "belgisiz" sözcük, türü bakımından diğerlerinden farklıdır?
a) Herkes bu akşam maçı izleyecek.
b) Birçoğu ödevini henüz bitirmemiş.
c) Kimi insanlar sanattan anlamaz.
d) Başkalarının ne dediği önemli değil.
e) Kimse kapıyı açmaya gitmedi.
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: C
Gerekçe ve Anahtar Notlar
"Kimi insanlar" tamlamasında "kimi" ismi belirttiği için belgisiz sıfattır. Diğer seçeneklerdeki sözcükler belgisiz zamirdir.
7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ilgi zamiri (-ki)" kullanılmıştır?
a) Derslerime zamanında çalışırım.
b) Onun kalemi masanın üzerinde kalmış.
c) Seninkini bugün okulda göremedim.
d) Kardeşim oyuncaklarını bana verdi.
e) Evinizin bahçesi çok genişmiş.
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: C
Gerekçe ve Anahtar Notlar
"Seninkini" sözcüğündeki "-ki" bir ismin yerini tuttuğu için ilgi zamiridir.
8. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "durum zarfı" vardır?
a) Akşamları sahilde yürümeyi severim.
b) Hızlı adımlarla içeriye girdi.
c) Soruları çok dikkatli çözmelisin.
d) Aşağı bakınca başı döndü.
e) Dün gece hiç uyuyamamış.
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: C
Gerekçe ve Anahtar Notlar
Fiile sorulan "Nasıl?" sorusunun cevabı olan "dikkatli" sözcüğü durum zarfıdır.
ZARF, EDAT VE BAĞLAÇ (SORU 9-12)
9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "üstünlük zarfı" kullanılmıştır?
a) Daha güzel günler bizi bekliyor.
b) En büyük hayali dünya turuydu.
c) Pek çok kitap okuduğunu söyledi.
d) Çok çalışarak sınavı kazandı.
e) Oldukça zor bir soruydu bu.
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: A
Gerekçe ve Anahtar Notlar
"Daha" sözcüğü sıfatın derecesini artırarak üstünlük zarfı görevinde kullanılmıştır. (En ise en üstünlük zarfıdır).
10. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "kadar" edatı karşılaştırma anlamı katmıştır?
a) Senin kadar azimli birini görmedim.
b) Eve gitmek üzere yola çıktı.
c) Sabaha karşı fırtına dindi.
d) Seninle sinemaya gelmeyeceğim.
e) Yalnız senin için buradayım.
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: A
Gerekçe ve Anahtar Notlar
"Senin kadar" ifadesinde azim yönünden bir karşılaştırma yapılmıştır.
11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "yalnız" sözcüğü bağlaç görevindedir?
a) Hem çalışıyor hem okuyor.
b) Ne gelmeyi ne gitmeyi biliyor.
c) Olsun veya olmasın, umurumda değil.
d) Ya bu deveyi gütmeli ya bu diyardan gitmeli.
e) Seni gördüm yalnız konuşamadım.
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: E
Gerekçe ve Anahtar Notlar
"Yalnız" sözcüğü "ama/fakat" anlamında kullanıldığı için bağlaçtır.
12. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük zarf görevindedir?
a) Eski evleri maviye boyatmışlar.
b) Gece vakti her yer sessizliğe büründü.
c) Yavaşça ayağa kalkıp kapıya yöneldi.
d) Buralarda kış mevsimi çok sert geçer.
e) Küçük kardeşine bakmak için evde kaldı.
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: C
Gerekçe ve Anahtar Notlar
"Yavaşça" sözcüğü fiili durum yönünden etkileyen bir durum zarfıdır. B şıkkındaki "Gece" sözcüğü ise isim görevindedir.
FİİLLER VE EK-FİİLLER (SORU 13-16)
13. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiilin anlam özelliği ayraç içinde yanlış verilmiştir?
a) Kardeşim mışıl mışıl uyuyor. (Durum)
b) Annem sebzeleri doğradı. (İş)
c) Sonbaharda yapraklar sarardı. (Oluş)
d) Seni bir yerlerden tanıyorum. (İş)
e) Yorgunluktan erkenden yattı. (İş)
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: E
Gerekçe ve Anahtar Notlar
"Yatmak" fiili öznenin iradesiyle gerçekleşen ancak nesne alamayan bir "durum" fiilidir.
14. Aşağıdaki fiillerden hangisi "gereklilik kipi" ile çekimlenmiştir?
a) Okumuşlar
b) Görüyoruz
c) Geleceksiniz
d) Beklemeliyiz
e) Yazsanız
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: D
Gerekçe ve Anahtar Notlar
"-meli/-malı" eki gereklilik kipidir. Beklemeliyiz (Gereklilik 1. Çoğul Şahıs).
15. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ek-fiil" kullanılmamıştır?
a) Hava bugün oldukça soğuktu.
b) Dün akşam seni arayan bendim.
c) Evi temizleyen kişi ablammış.
d) O, her sabah düzenli yürür.
e) En sevdiğim renk mavidir.
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: D
Gerekçe ve Anahtar Notlar
"Yürür" geniş zamanlı basit çekimli bir fiildir. Diğerlerinde isim soylu sözcükler ek-fiil alarak yüklem olmuştur.
16. Aşağıdaki birleşik zamanlı fiil eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
a) Gidiyordu (Şimdiki zamanın hikayesi)
b) Bilmeliymiş (Gereklilik kipinin rivayeti)
c) Bakarsan (Geniş zamanın şartı)
d) Gülmüştü (Duyulan geçmiş zamanın hikayesi)
e) Sevecek (Gelecek zamanın rivayeti)
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: E
Gerekçe ve Anahtar Notlar
"Sevecek" fiili basit zamanlıdır. "Sevecekmiş" olsaydı gelecek zamanın rivayeti olurdu.
FİİLİMSİLER (SORU 17-20)
17. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük fiilimsi değildir?
a) Okumak en büyük tutkumdur. (İsim-fiil)
b) Koşan çocuk aniden durdu. (Sıfat-fiil)
c) Gülünce gözlerinin içi parlıyor. (Zarf-fiil)
d) Gelecek hafta sınavımız var. (Sıfat-fiil)
e) Dondurma yemeyi çok sever. (İsim-fiil)
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: E
Gerekçe ve Anahtar Notlar
"Dondurma" sözcüğü kalıplaşmış bir isimdir, fiilimsi özelliğini yitirmiştir.
18. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "sıfat-fiil" yoktur?
a) Anlatılanları dikkatle dinledi.
b) Tanıdık yüzler görmek beni mutlu etti.
c) Gidilmedik yer bırakmadılar.
d) Kırılmış kalpleri onarmak zordur.
e) Ödevini bitirip dışarı çıktı.
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: E
Gerekçe ve Anahtar Notlar
"Bitirip" sözcüğü "-ip" eki aldığı için zarf-fiildir.
19. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "zarf-fiil" yoktur?
a) Giderken arkasına bakmadı.
b) Ağlayarak odayı terk etti.
c) Ders çalışalı epey vakit oldu.
d) Bize sormadan hiçbir şey yapmaz.
e) Yürüyüşe çıkmak sağlığa yararlıdır.
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: E
Gerekçe ve Anahtar Notlar
"Yürüyüş" ve "çıkmak" sözcükleri isim-fiildir.
20. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "sıfat-fiil" adlaşmış sıfat-fiil göreviyle kullanılmıştır?
a) Okuduğu kitapları arkadaşına verdi.
b) Tanıdık bir ses duydu sokakta.
c) Güler yüzlü insanlar her zaman sevilir.
d) Bunu yapan çocuk buralarda yaşıyor.
e) Seni görünce dünyalar benim oldu.
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: A
Gerekçe ve Anahtar Notlar
"Sorulanları" sözcüğü "sorulan soruları" anlamındadır; nitelediği isim düştüğü için adlaşmış sıfat-fiildir.
SÖZCÜK TÜRLERİ KARMA (SORU 21-24)
21. "Nasıl bir dünya bırakacağız çocuklara?" cümlesindeki "nasıl" sözcüğünün türü nedir?
a) İsim
b) Sıfat
c) Zamir
d) Zarf
e) Edat
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: B
Gerekçe ve Anahtar Notlar
"Nasıl" sözcüğü "dünya" ismini soru yoluyla belirttiği için soru sıfatıdır.
22. "Oraya gitmek istemediğini söyledi." cümlesindeki "oraya" sözcüğünün türü nedir?
a) İsim
b) Sıfat
c) Zamir
d) Zarf
e) Fiil
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: C
Gerekçe ve Anahtar Notlar
"Oraya" bir yerin ismini tuttuğu için işaret zamiridir.
23. "Oldukça zor sorulardı bunlar." cümlesindeki sözcüklerin türü sırasıyla hangisidir?
a) Sıfat - Zarf - İsim
b) Zarf - Sıfat - İsim
c) Sıfat - Sıfat - İsim
d) Zarf - Zarf - İsim
e) İsim - Sıfat - Zarf
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: B
Gerekçe ve Anahtar Notlar
"Oldukça" (Zarf), "zor" (Sıfat), "sorulardı" (İsim).
24. "Gümüş gibi parlayan saçları vardı." cümlesindeki "gümüş gibi" ifadesinin türü nedir?
a) İsim tamlaması
b) Sıfat tamlaması
c) Edat öbeği
d) Zarf öbeği
e) Birleşik fiil
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: C
Gerekçe ve Anahtar Notlar
"Gibi" edatı kendinden önceki sözcükle öbekleşerek edat öbeği oluşturmuştur.
GENEL DEĞERLENDİRME: SÖZCÜK TÜRLERİ
25. Aşağıdaki cümlelerin hangisindeki fiilimsi eşleştirmesi yanlıştır?
a) Bize uğramadan eve gitmiş. (Zarf-fiil)
b) Dışarıdaki gürültü kesilmedi. (İsim-fiil)
c) Anlatmaya hiç niyetim yok. (İsim-fiil)
d) Bakılacak birçok ev var. (Sıfat-fiil)
e) Onu görünce çok sevindim. (Zarf-fiil)
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: B
Gerekçe ve Anahtar Notlar
"Dışarıdaki" sözcüğü sıfat yapan "-ki" ekini almıştır, fiilimsi değildir. "Gürültü" ise isimdir.