Hayatta En Büyük Şans Küçükken İyi Bir Öğretmene Rastlamaktır. Murat Vuranlar Kimdir?

Türkçe Öğretmenliği ÖABT: Dil Bilgisi ve Dil Bilimi Analizli Deneme Sınavı

"Türkçe öğretmen adayları için özel olarak hazırlanan bu içerikte; Ferdinand de Saussure'ün temel ikiliklerinden Noam Chomsky'nin Üretici-Dönüşümsel kuramına, ses bilgisinden cümle tahliline kadar tüm ÖABT konularını kapsayan 25 özgün soru yer almaktadır. Her sorunun karşısında yer alan 'Gerekçe ve Anahtar Notlar' bölümü sayesinde sadece kendinizi test etmekle kalmayacak, aynı zamanda akademik bilgilerinizi tazeleyerek sınav stratejinizi güçlendireceksiniz.

Türkçe Öğretmenliği ÖABT: Dil Bilgisi ve Dil Bilimi Analizli Deneme Sınavı
02.06.2026 42 görüntülenme

Türkçe Öğretmenliği ÖABT: Dil Bilgisi ve Dil Bilimi Analizli Deneme Sınavı

"Türkçe öğretmen adayları için özel olarak hazırlanan bu içerikte; Ferdinand de Saussure'ün temel ikiliklerinden Noam Chomsky'nin Üretici-Dönüşümsel kuramına, ses bilgisinden cümle tahliline kadar tüm ÖABT konularını kapsayan 25 özgün soru yer almaktadır. Her sorunun karşısında yer alan 'Gerekçe ve Anahtar Notlar' bölümü sayesinde sadece kendinizi test etmekle kalmayacak, aynı zamanda akademik bilgilerinizi tazeleyerek sınav stratejinizi güçlendireceksiniz.

```html Türkçe Öğretmenliği ÖABT Deneme Sınavı

TÜRKÇE ÖĞRETMENLİĞİ ÖABT DENEME SINAVI: DİL BİLGİSİ VE DİL BİLİMİ

Ad Soyad: _____________________ Tarih: __ / __ / 2026
Öğrenme Hedefi: Türkçe Öğretmenliği ÖABT formatında; genel dil bilimi kavramları, ses bilgisi, biçim bilgisi, sözcük türleri, cümle bilgisi ve anlam bilimi konularında bilgi düzeyini ölçme ve analiz etme.
GENEL DİL BİLİMİ VE SES BİLGİSİ (SORU 1-4)
1. Modern dil biliminin kurucusu kabul edilen Ferdinand de Saussure'ün ortaya koyduğu temel ikiliklerden hangisi, dilin kurallar sistemini değil, bireysel gerçekleşmesini ifade eder?
a) Gösteren - Gösterilen ayrımı
b) Eş zamanlılık - Art zamanlılık ayrımı
c) Dil - Söz ayrımı
d) Derin yapı - Yüzey yapı ayrımı
e) Bağıntısızlık ilkesi
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: C
Gerekçe ve Anahtar Notlar
Saussure'e göre "Dil" (langue) toplumsal bir sistemdir, "Söz" (parole) ise bu sistemin birey tarafından her seferinde farklı şekilde gerçekleştirilmesidir.
2. Ural-Altay dil ailesi teorisine göre aşağıdakilerden hangisi Altay dilleri kolu içerisinde değerlendirilen bir dil çifti değildir?
a) Türkçe - Moğolca
b) Fince - Macarca
c) Türkçe - Arapça
d) Mançuca - Korece
e) Japonca (Tartışmalı)
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: C
Gerekçe ve Anahtar Notlar
Türkçe, Ural-Altay dil ailesinin Altay kolundadır, ancak Arapça, Hami-Sami dil ailesine mensuptur.
muratvuranlar.com
3. Roman Jakobson tarafından tanımlanan dilin işlevlerinden hangisi, iletinin doğrudan doğruya kendisiyle ilgilidir ve sanat metinlerinde baskındır?
a) Göndergesel işlev
b) Heyecana bağlı işlev
c) Alıcıyı harekete geçirme işlevi
d) Şiirsel (Sanatsal) işlev
e) Üst dil işlevi
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: D
Gerekçe ve Anahtar Notlar
Şiirsel (sanatsal) işlev, iletinin kendisinde yoğunlaştığı ve estetik kaygının ön planda olduğu işlevdir.
4. "Dar" sözcüğüne "-cık" eki getirildiğinde oluşan "daracık" sözcüğündeki ses olayı aşağıdakilerden hangisidir?
a) Ünlü düşmesi
b) Ünsüz benzeşmesi
c) Ünlü türemesi
d) Ünsüz türemesi
e) Ünlü daralması
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: C
Gerekçe ve Anahtar Notlar
Sözcük köküne getirilen ek sırasında arada yeni bir ünlünün ortaya çıkmasına "ünlü türemesi" denir (dar-a-cık).
SES BİLGİSİ VE BİÇİM BİLGİSİ (SORU 5-8)
5. Aşağıdaki sözcüklerden hangisinde şimdiki zaman eki (-yor) etkisiyle gerçekleşen bir ünlü daralması yoktur?
a) Geliyor
b) Anlıyor
c) Bekliyor
d) Söylüyor
e) İzliyor
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: A
Gerekçe ve Anahtar Notlar
"Gel-i-yor" sözcüğündeki "i" yardımcı ünlüdür. Diğerlerinde ise (anla-, bekle-, söyle-, izle-) kök sonundaki geniş ünlüler daralmıştır.
6. "Kitapçıdan" sözcüğündeki ses olayları için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
a) Yalnızca yumuşama vardır.
b) Hem benzeşme hem yumuşama vardır.
c) Yalnızca benzeşme vardır.
d) Ses olayı yoktur.
e) Ünlü düşmesi vardır.
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: C
Gerekçe ve Anahtar Notlar
"Kitap-çı" sözcüğünde f-s-t-k-ç-ş-h-p ile biten kelimeye c-d-g ile başlayan ek geldiği için ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi) vardır.
muratvuranlar.com
7. Aşağıdaki sözcüklerden hangisinde ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi) kuralına aykırı bir kullanım vardır?
a) Ağaçtan
b) Çiçekte
c) Yurtdaş
d) Simitçi
e) Asmıştık
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: C
Gerekçe ve Anahtar Notlar
"Yurt-daş" kelimesinde "d" sesi "t"ye dönüşerek "Yurttaş" olmalıydı. Bu kullanım benzeşme kuralına aykırıdır.
8. Dildeki en küçük anlamlı birimleri (kök ve ekleri) inceleyen dil bilimi alt dalı aşağıdakilerden hangisidir?
a) Fonetik (Ses Bilimi)
b) Morfoloji (Biçim Bilimi)
c) Sentaks (Söz Dizimi)
d) Semantik (Anlam Bilimi)
e) Pragmatik (Edim Bilimi)
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: B
Gerekçe ve Anahtar Notlar
Morfoloji, kelimelerin yapısını, köklerini, eklerini ve kelime türetme yöntemlerini inceleyen bilim dalıdır.
BİÇİM BİLGİSİ VE SÖZCÜK TÜRLERİ (SORU 9-12)
9. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi yalnızca çekim eki almıştır?
a) Öğrenci
b) Bilgi
c) Gözlük
d) Evden
e) Yazıcı
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: D
Gerekçe ve Anahtar Notlar
"Ev-den" sözcüğündeki "-den" ayrılma durum ekidir ve çekim ekidir. Diğerleri yapım eki almıştır.
10. "Huzurevi" birleşik sözcüğü hangi yolla oluşmuştur?
a) Sıfat tamlaması yoluyla
b) İsim tamlaması yoluyla
c) İki fiilin birleşmesiyle
d) Anlam kayması yoluyla
e) Tür kayması yoluyla
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: B
Gerekçe ve Anahtar Notlar
Huzur evi (Belirtisiz isim tamlaması kalıbıyla oluşmuş birleşik isimdir).
muratvuranlar.com
11. Dil biliminde tek başına anlamı olmayan, ancak cümle içinde görev yapan birimlere (eklere) ne ad verilir?
a) Serbest biçimbirim
b) Bağımlı biçimbirim (Ek)
c) Türetimsel biçimbirim
d) Sözlüksel biçimbirim
e) Sıfır biçimbirim
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: B
Gerekçe ve Anahtar Notlar
Bağımlı biçimbirimler, tek başlarına kelime olamayan, ancak kelimelere eklenerek anlam veya görev kazanan birimlerdir.
12. "Koşarak yanıma geldi." cümlesindeki "koşarak" sözcüğü tür bakımından aşağıdakilerden hangisidir?
a) İsim-fiil (Mastar)
b) Sıfat-fiil (Ortaç)
c) Zarf-fiil (Ulaç)
d) Çekimli fiil
e) Yardımcı fiil
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: C
Gerekçe ve Anahtar Notlar
"-arak/-erek" eki alan sözcük, fiili durum yönünden nitelediği için zarf-fiildir.
SÖZCÜK TÜRLERİ VE CÜMLE BİLGİSİ (SORU 13-16)
13. "Herkes bu konuyu biliyor." cümlesindeki "herkes" sözcüğünün türü nedir?
a) Kişi zamiri
b) İşaret zamiri
c) Belgisiz zamir
d) Soru zamiri
e) İyelik zamiri
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: C
Gerekçe ve Anahtar Notlar
"Herkes", varlıkların yerini belli belirsiz tuttuğu için belgisiz zamirdir.
14. "Mavi denizleri çok severim." cümlesindeki "mavi" sözcüğünün türü nedir?
a) Niteleme sıfatı
b) İşaret sıfatı
c) Sayı sıfatı
d) Belgisiz sıfat
e) Unvan sıfatı
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: A
Gerekçe ve Anahtar Notlar
İsmi renk, şekil, durum yönünden niteleyen "mavi" sözcüğü niteleme sıfatıdır.
muratvuranlar.com
15. "Gibi, kadar, için" gibi sözcükler tek başlarına anlamı olmayan, cümle içinde anlam ilgisi kuran hangi türe aittir?
a) Edat
b) Bağlaç
c) Zarf
d) Zamir
e) Sıfat
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: A
Gerekçe ve Anahtar Notlar
Edatlar (ilgeç), tek başlarına anlamı olmayıp eklendiği sözcüklerle öbekleşerek anlam kazanan sözcüklerdir.
16. "Gelmişti" fiilinin zaman/çekim özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
a) Basit çekimli fiil
b) Birleşik zamanlı fiil (Hikaye)
c) Birleşik zamanlı fiil (Rivayet)
d) Birleşik zamanlı fiil (Şart)
e) Ek-fiil almış isim
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: B
Gerekçe ve Anahtar Notlar
"Gel-miş-ti" (Öğrenilen geçmiş zamanın hikayesi) olduğu için birleşik zamanlı fiildir.
CÜMLE BİLGİSİ VE ANLATIM BOZUKLUKLARI (SORU 17-20)
17. "Öğrenciler kütüphanede çalışıyor." cümlesinin öge dizilişi aşağıdakilerden hangisidir?
a) Özne - Nesne - Yüklem
b) Özne - Yer Tamlayıcısı - Yüklem
c) Nesne - Zarf Tamlayıcısı - Yüklem
d) Özne - Zarf Tamlayıcısı - Yüklem
e) Zarf Tamlayıcısı - Özne - Yüklem
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: B
Gerekçe ve Anahtar Notlar
Öğrenciler (Özne), kütüphanede (Yer Tamlayıcısı), çalışıyor (Yüklem).
18. "Eve gelince hemen uyudu." cümlesi yapısına göre hangi türdedir?
a) Basit cümle
b) Birleşik cümle (Girişik)
c) Sıralı cümle
d) Bağlı cümle
e) Eksiltili cümle
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: B
Gerekçe ve Anahtar Notlar
İçinde fiilimsi (-ince) bulunan ve tek yüklemi olan cümleler girişik birleşik cümledir.
muratvuranlar.com
19. "Onu çok seviyoruz ve her konuda güveniyoruz." cümlesindeki anlatım bozukluğunun nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
a) Nesne eksikliği
b) Yer tamlayıcısı eksikliği
c) Özne-yüklem uyumsuzluğu
d) Tamlayan eksikliği
e) Çatı uyuşmazlığı
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: B
Gerekçe ve Anahtar Notlar
"Ona güveniyoruz" şeklinde bir yer tamlayıcısı getirilmelidir. Cümlede yer tamlayıcısı eksikliği vardır.
20. Nesne alamayan, "onu" zamiriyle birlikte kullanılamayan fiillere ne ad verilir?
a) Geçişli fiil
b) Geçişsiz fiil
c) Oldurgan fiil
d) Ettirgen fiil
e) Dönüşlü fiil
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: B
Gerekçe ve Anahtar Notlar
Geçişsiz fiiller nesne alamazlar (koşmak, uyumak gibi).
ANLAM BİLİMİ VE DİL BİLİMİ KURAMLARI (SORU 21-24)
21. Dil biliminde "Sentaks" (Söz Dizimi) alanının temel çalışma konusu nedir?
a) Sözcüklerin kökenini incelemesi
b) Cümle yapısını ve ögelerin dizilimini incelemesi
c) Sözcüklerin anlamını incelemesi
d) Seslerin fiziksel özelliklerini incelemesi
e) Dilin sosyal bağlamını incelemesi
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: B
Gerekçe ve Anahtar Notlar
Sentaks, kelimelerin cümle oluşturmak üzere hangi kurallarla bir araya geldiğini inceler.
22. Bir sözcüğün temel anlamından tamamen uzaklaşarak kazandığı yeni anlama ne denir?
a) Mecaz anlam
b) Yan anlam
c) Terim anlam
d) Eş seslilik
e) Çok anlamlılık
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: A
Gerekçe ve Anahtar Notlar
Mecaz anlam, sözcüğün gerçek anlamından tamamen sıyrılarak kazandığı yeni ve soyut anlamdır.
muratvuranlar.com
23. Dilin kullanımında, sözcüklerin sözlük anlamı dışında fiziksel ve sosyal çevreye göre kazandığı değere ne ad verilir?
a) İletişim ortamı
b) Bağlam (Context)
c) Gönderici
d) Kanal
e) Dönüt (Feedback)
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: B
Gerekçe ve Anahtar Notlar
Bağlam, bir dilsel birimin içinde kullanıldığı fiziksel, sosyal ve zihinsel çevredir.
24. Üretici Dönüşümsel Dil Bilgisi kuramının öncüsü olan dil bilimci kimdir?
a) Noam Chomsky
b) F. de Saussure
c) Leonard Bloomfield
d) Edward Sapir
e) Roman Jakobson
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: A
Gerekçe ve Anahtar Notlar
Noam Chomsky, dilin doğuştan gelen bir yeti olduğunu savunan Üretici-Dönüşümsel kuramın babasıdır.
DİL BİLGİSİ VE DİL BİLİMİ: GENEL DEĞERLENDİRME
25. Aşağıdakilerden hangisi Saussure'ün dil bilimsel görüşlerinden biri değildir?
a) Dizisel ve Dizimsel ilişkiler
b) Dil ve Söz ayrımı
c) Art zamanlılık ve Eş zamanlılık
d) Yönetim ve Bağlama kuramı
e) Gösteren ve Gösterilen ayrımı
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: D
Gerekçe ve Anahtar Notlar
Yönetim ve Bağlama (Government and Binding) kuramı Chomsky'ye aittir, Saussure'e değil.
muratvuranlar.com
```

Ek Dosyalar

ÖABT

Son Gönderiler

Eğitim Günlüğü

2. SINIF TÜRKÇE/İSİMLER KONU ANLATIMI
Öne Çıkan İçerik
2. SINIF TÜRKÇE/İSİMLER KONU ANLATIMI

İSİMLER (ADLAR)

343 görüntülenme İncele