Öğrenme Hedefi: Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği ÖABT formatında; Tanzimat'tan günümüze Yeni Türk Edebiyatı dönemleri, sanatçıları, eserleri ve edebi akımları hakkında bilgi düzeyini ölçme ve analiz etme.
TANZİMAT EDEBİYATI SORULARI
1. Türk edebiyatında "noktalama işaretlerini kullanan ilk sanatçı ve ilk yerli tiyatro eserini yazan isim" aşağıdakilerden hangisidir?
a) Namık Kemal
b) İbrahim Şinasi
c) Ziya Paşa
d) Ahmet Mithat Efendi
e) Şemsettin Sami
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: B
Gerekçe ve Anahtar Notlar
Şinasi, Şair Evlenmesi'nde noktalama işaretlerini ilk kez kullanmış ve Batılı anlamda ilk tiyatro örneğini vermiştir.
2. Tanzimat Dönemi'nde "Hürriyet Kasidesi" ve "Vatan Yahut Silistre" gibi eserleriyle vatan şairi olarak tanınan sanatçı kimdir?
a) Ziya Paşa
b) Recaizade Mahmut Ekrem
c) Namık Kemal
d) Muallim Naci
e) Abdülhak Hamit Tarhan
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: C
Gerekçe ve Anahtar Notlar
Namık Kemal, toplumsal faydayı ön plana çıkarmış, vatan ve hürriyet kavramlarını şiirimize sokmuş "Vatan Şairidir."
3. Sahra adlı eseriyle Türk edebiyatında ilk pastoral şiir örneğini veren "Şair-i Azam" unvanlı sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?
a) Muallim Naci
b) Abdülhak Hamit Tarhan
c) Sami Paşazade Sezai
d) Nabizade Nazım
e) Recaizade Mahmut Ekrem
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: B
Gerekçe ve Anahtar Notlar
Abdülhak Hamit Tarhan, Sahra ile pastoral, Makber ile metafizik ürpertiyi edebiyatımıza taşımış yenilikçi bir isimdir.
4. Türk edebiyatında ilk realist roman olarak kabul edilen "Araba Sevdası" adlı eser kime aittir?
a) Ahmet Mithat Efendi
b) Nabizade Nazım
c) Recaizade Mahmut Ekrem
d) Sami Paşazade Sezai
e) Halit Ziya Uşaklıgil
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: C
Gerekçe ve Anahtar Notlar
Recaizade Mahmut Ekrem, Araba Sevdası'nda Bihruz Bey karakteri üzerinden yanlış Batılılaşmayı ilk kez realist bir yaklaşımla işlemiştir.
SERVET-İ FÜNUN VE FECR-İ ATİ (SORU 5-8)
5. Servet-i Fünun şiirinin en büyük temsilcisi olan, "Sis" ve "Rübab-ı Şikeste" adlı eserlerin sahibi sanatçı hangisidir?
a) Tevfik Fikret
b) Cenap Şahabettin
c) Süleyman Nazif
d) Hüseyin Cahit Yalçın
e) Ahmet İhsan Tokgöz
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: A
Gerekçe ve Anahtar Notlar
Tevfik Fikret, Servet-i Fünun topluluğunun lideridir. "Sis" şiirinde İstanbul'u olumsuz bir perspektifle eleştirmiştir.
6. Türk edebiyatında Batılı anlamda ilk modern roman kabul edilen "Mai ve Siyah" kime aittir?
a) Mehmet Rauf
b) Halit Ziya Uşaklıgil
c) Hüseyin Rahmi Gürpınar
d) Ahmet Rasim
e) Halide Edip Adıvar
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: B
Gerekçe ve Anahtar Notlar
Halit Ziya Uşaklıgil, Mai ve Siyah ile Türk romanını teknik açıdan Batılı seviyeye ulaştıran en önemli isimdir.
7. "Elhan-ı Şita" (Kış Ezgileri) adlı ünlü şiiriyle tanınan ve sembolizmin müjdecisi olan Servet-i Fünun şairi kimdir?
a) Tevfik Fikret
b) Cenap Şahabettin
c) Faik Ali Ozansoy
d) Ahmet Haşim
e) Ali Canip Yöntem
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: B
Gerekçe ve Anahtar Notlar
Cenap Şahabettin, müziği ve imgeyi ön planda tutan şiirleriyle Türk sembolizminin en önemli hazırlayıcılarından biridir.
8. Fecr-i Ati topluluğunun en sadık üyesi olan ve "Şiir Hakkında Bazı Mülahazalar" makalesiyle poetikasını açıklayan sanatçı kimdir?
a) Tahsin Nahit
b) Emin Bülent Serdaroğlu
c) Ahmet Haşim
d) Yakup Kadri
e) Hamdullah Suphi
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: C
Gerekçe ve Anahtar Notlar
Ahmet Haşim, saf (öz) şiir anlayışının öncüsüdür. "Şiir duyulmak içindir" ilkesiyle hareket etmiştir.
MİLLİ EDEBİYAT DÖNEMİ (SORU 9-12)
9. 1911'de Selanik'te yayımlanan "Genç Kalemler" dergisindeki "Yeni Lisan" makalesi hangi dönemin başlangıcı kabul edilir?
a) Tanzimat
b) Servet-i Fünun
c) Milli Edebiyat
d) Cumhuriyet
e) Yedi Meşaleciler
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: C
Gerekçe ve Anahtar Notlar
Ömer Seyfettin ve arkadaşları tarafından yazılan Yeni Lisan makalesi, dilde sadeleşmeyi hedefleyen Milli Edebiyat'ın manifestosudur.
10. "Yaban" adlı romanında Kurtuluş Savaşı yıllarındaki köylü-aydın çatışmasını işleyen sanatçımız aşağıdakilerden hangisidir?
a) Yakup Kadri Karaosmanoğlu
b) Reşat Nuri Güntekin
c) Halide Edip Adıvar
d) Falih Rıfkı Atay
e) Refik Halit Karay
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: A
Gerekçe ve Anahtar Notlar
Yakup Kadri, Yaban romanında bir Anadolu köyündeki aydın ve köylü arasındaki derin kopukluğu başarıyla yansıtmıştır.
11. Türk edebiyatında "Safahat" adlı dev eseriyle tanınan ve dini lirizmi şiirine taşıyan sanatçı kimdir?
a) Ziya Gökalp
b) Mehmet Akif Ersoy
c) Yahya Kemal Beyatlı
d) Necip Fazıl
e) Tevfik Fikret
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: B
Gerekçe ve Anahtar Notlar
Mehmet Akif Ersoy, "Halkın sesini" manzumeye döken ve İslamcı bir perspektifle eser veren bağımsız bir sanatçıdır.
12. "Ok" şiiri dışındaki tüm şiirlerini aruz ölçüsüyle yazan, İstanbul ve tarih sevgisiyle bilinen neo-klasik şair kimdir?
a) Yahya Kemal Beyatlı
b) Ahmet Haşim
c) Faruk Nafiz Çamlıbel
d) Cahit Sıtkı Tarancı
e) Fazıl Hüsnü Dağlarca
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: A
Gerekçe ve Anahtar Notlar
Yahya Kemal, Türk edebiyatında geçmişi modern bir sesle yeniden canlandıran neo-klasizmin en önemli temsilcisidir.
CUMHURİYET DÖNEMİ ŞİİRİ (SORU 13-16)
13. Faruk Nafiz Çamlıbel'in öncülüğünde, Milli Edebiyat zevkini sürdüren ve hece ölçüsünü savunan topluluk hangisidir?
a) Yedi Meşaleciler
b) Garipçiler
c) Beş Hececiler
d) İkinci Yeni
e) Hisarcılar
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: C
Gerekçe ve Anahtar Notlar
Beş Hececiler, Anadolu gerçeğini ve yurt sevgisini hece ölçüsüyle şiirimize taşıyan ilk Cumhuriyet kuşağı topluluğudur.
14. "Huzur" adlı romanında Mümtaz ve Nuran aşkı çevresinde Doğu-Batı çatışmasını işleyen sanatçı kimdir?
a) Peyami Safa
b) Ahmet Hamdi Tanpınar
c) Tarık Buğra
d) Abdülhak Şinasi Hisar
e) Kemal Tahir
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: B
Gerekçe ve Anahtar Notlar
Tanpınar, Huzur romanında estetik, musiki ve zaman kavramlarını bireyin iç dünyasıyla harmanlamıştır.
15. Şiiri süsten, sanatlı söyleyişten ve ölçü-uyaktan kurtarıp "sıradan insanı" anlatan Birinci Yeni akımı hangisidir?
a) Garip Akımı
b) Mavi Akımı
c) Hisarcılar
d) İkinci Yeni
e) Toplumcu Gerçekçilik
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: A
Gerekçe ve Anahtar Notlar
Orhan Veli, Melih Cevdet ve Oktay Rifat tarafından kurulan Garip akımı, Türk şiirinde büyük bir ihtilal yapmıştır.
16. "835 Satır" adlı eseriyle edebiyatımıza fütürizmi ve toplumcu gerçekçiliği getiren dünya çapındaki şairimiz kimdir?
a) Attila İlhan
b) Ahmet Arif
c) Nazım Hikmet Ran
d) Enver Gökçe
e) Rıfat Ilgaz
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: C
Gerekçe ve Anahtar Notlar
Nazım Hikmet, serbest nazmın öncüsü olmuş, ideolojik ve toplumsal konuları şiire güçlü bir sesle taşımıştır.
CUMHURİYET DÖNEMİ ROMAN VE HİKAYE (SORU 17-20)
17. Psikolojik romanın zirvesi kabul edilen ve bir gencin hastalık psikolojisini anlatan "Dokuzuncu Hariciye Koğuşu" kime aittir?
a) Samiha Ayverdi
b) Peyami Safa
c) Ahmet Hamdi Tanpınar
d) Tarık Buğra
e) Mustafa Kutlu
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: B
Gerekçe ve Anahtar Notlar
Peyami Safa, bireyin iç dünyasını, ruhsal çöküntülerini ve psikolojik tahlillerini romanın merkezine koyan usta bir yazardır.
18. Şiirde imgeye ağırlık veren, dili alışılmamış bağdaştırmalarla zenginleştiren Ece Ayhan, Edip Cansever gibi isimlerin dahil olduğu akım nedir?
a) Garip
b) Mavi
c) İkinci Yeni
d) Toplumcu Gerçekçilik
e) Hisar
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: C
Gerekçe ve Anahtar Notlar
İkinci Yeni, soyutlamaya ve anlam kapalılığına dayanarak Türk şiirine yepyeni bir imge dünyası getirmiştir.
19. Garip akımına karşı çıkan, "Mavi" dergisi etrafında toplanan ve "Ben Sana Mecburum" şiiriyle efsaneleşen şair kimdir?
a) Attila İlhan
b) Orhan Pamuk
c) Cemal Süreya
d) Turgut Uyar
e) Sezai Karakoç
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: A
Gerekçe ve Anahtar Notlar
Attila İlhan, toplumsal gerçekçilik ile bireyselliği sentezleyen, kendine has üslubu olan çok yönlü bir sanatçıdır.
20. "Kaldırımlar" şairi olarak bilinen, mistik ve metafizik yönü ağır basan "Çile" adlı şiir kitabının yazarı sanatçı kimdir?
a) Sezai Karakoç
b) Necip Fazıl Kısakürek
c) Cahit Zarifoğlu
d) Erdem Bayazıt
e) İsmet Özel
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: B
Gerekçe ve Anahtar Notlar
Necip Fazıl, modern Türk şiirinde "Öz Şiir" anlayışını mistik bir derinlikle ve mükemmel bir teknikle temsil etmiştir.
MODERNİZM VE POSTMODERNİZM (SORU 21-24)
21. Türk edebiyatında postmodernizmin öncüsü kabul edilen ve "Tutunamayanlar" romanıyla çığır açan yazarımız kimdir?
a) Yusuf Atılgan
b) Oğuz Atay
c) Orhan Pamuk
d) Bilge Karasu
e) Latife Tekin
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: B
Gerekçe ve Anahtar Notlar
Oğuz Atay, Tutunamayanlar ile Türk romanında teknik, üslup ve içerik bakımından devrim yapmış postmodern bir klasiktir.
22. Nobel Edebiyat Ödülü sahibi olan, "Kara Kitap" ve "Benim Adım Kırmızı" gibi eserleriyle tanınan yazarımız hangisidir?
a) Yaşar Kemal
b) Orhan Pamuk
c) Elif Şafak
d) Hasan Ali Toptaş
e) İhsan Oktay Anar
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: B
Gerekçe ve Anahtar Notlar
Orhan Pamuk, postmodern roman tekniklerini kullanarak Türk edebiyatını dünya çapında temsil eden ödüllü bir yazardır.
23. "Fikrimin İnce Gülü" ve "Ölmeye Yatmak" gibi eserleriyle Cumhuriyet dönemi Türk romanında önemli bir yer tutan kadın yazar kimdir?
a) Leyla Erbil
b) Adalet Ağaoğlu
c) Tomris Uyar
d) Sevgi Soysal
e) Tezer Özlü
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: B
Gerekçe ve Anahtar Notlar
Adalet Ağaoğlu, eserlerinde iç konuşma ve bilinç akışı gibi teknikleri kullanarak toplumsal değişimi ve bireyi başarıyla işlemiştir.
24. "Semaver" ve "Sarnıç" kitaplarıyla tanınan, Burgazada ve deniz insanlarını hikayelerinin merkezine alan modernist yazar kimdir?
a) Memduh Şevket Esendal
b) Sait Faik Abasıyanık
c) Sabahattin Ali
d) Haldun Taner
e) Tarık Dursun K.
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: B
Gerekçe ve Anahtar Notlar
Sait Faik, durum hikayeciliğinin (Çehov tarzı) Türk edebiyatındaki en büyük ustası ve modern anlatının öncüsüdür.
GENEL DEĞERLENDİRME
25. "Müzik her şeyden önce müzik..." dizesiyle şiirde ahenk ve ritmi savunan, Yeni Türk Edebiyatı'nı derinden etkileyen Batılı akım hangisidir?
a) Klasisizm
b) Romantizm
c) Sembolizm
d) Realizm
e) Natüralizm
GEREKÇE VE ANAHTAR NOTLARI GÖSTER
Cevap: C
Gerekçe ve Anahtar Notlar
Sembolizm; Ahmet Haşim, Cenap Şahabettin ve Tanpınar gibi isimleri etkileyerek modern Türk şiirinin estetik temelini oluşturmuştur.