Cahit Zarifoğlu, gördüğü gerçeklerle ilgili ne varsa düşüncelerini korkusuzca ifade etmiştir. Bu yüzden eleştirilecek yer varsa eleştirisini — — — yapmaktan geri durmamıştır. Zarifoğlu, — — — bir yazardır aynı zamanda. Çünkü yazılarının tamamı okunduğunda günümüz şartlarının nasıl olacağını yaşadığı dönemden okumuş gibidir.
Bu metinde boş bırakılan yerlere düşüncenin akışına göre sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
a) cesaretle – öngörülü
b) saygıyla – öz güvenli
c) fedakârca – ağırbaşlı
d) tarafsızca – özverili
✅ Cevap: A
Zarifoğlu'nun düşüncelerini korkusuzca ifade etmesi "cesaretle" yazdığını, gelecekteki olayları önceden sezmesi ise "öngörülü" bir yazar olduğunu kanıtlar.
2 Deyim Anlamı
Çocukluk yıllarımda zihnimi tanımadığım diyarlara doğru yola çıkararak dünyaya başka bir gözle bakmamı sağlayan kişi, dedemden başkası değildi. Yeni bir işe başlarken hep ona danışır, onun tecrübelerinden faydalanırdım. Doktor olmamda dedemin etkisi çok fazladır.
Altı çizili ifadenin bu metne kattığı anlam aşağıdakilerden hangisidir?
a) Sorunlarına çözüm bulmak
b) Farklı düşünmesini sağlamak
c) Vereceği kararları etkilemek
d) Deneyiminden yararlanmak
✅ Cevap: B
"Dünyaya başka bir gözle bakmak" deyimi, bir olay veya duruma farklı bir perspektiften yaklaşmak, alışılmışın dışında düşünmek anlamındadır.
3 Sözcük / İfade Gönderimi
Yazar, meslektaşlarında giderek daha az rastladığım başka bir meziyete sahip. Yazdığını okurken Türkçenin gerçek tadını alıyor, kaleminin insan zihninde uyandırdığı lezzet şölenini yaşıyorum. Bu sebeple yazdıklarını işlediği temaların da ötesinde önemsiyorum.
Bu metinde altı çizili sözle aşağıdakilerden hangisine gönderme yapılmıştır?
a) Üslubunun içerik seçiminden iyi olmasına
b) Kullandığı dilin seçtiği temalara uygun olmasına
c) Sözcük seçimiyle duygularını kolayca aktarıyor olmasına
d) Etkileyici bir üsluba sahip olmasına
✅ Cevap: D
"Lezzet şöleni" ifadesi burada dilin tadını, yani yazarın okuyucuyu etkileyen, estetik ve güçlü anlatım tarzını (üslubunu) temsil eder.
4 Anlam Yakınlığı
Bir aydını tanımanın en iyi yolu, onun hangi tarihsel ve toplumsal zeminden bize seslendiğini tespit etmektir.
Aşağıdakilerden hangisi bu cümleye anlamca en yakındır?
a) Tarihsel ve toplumsal bağlılıkları bir düşünürün kişiliği hakkında doğru bilgiler verir.
b) Tarihsel ve toplumsal atmosfer düşünürlerin gerçek değerini ortaya çıkarır.
c) Düşünürlerin kimliğini belirleyen, tarihsel ve toplumsal olaylara karşı sergiledikleri tutumdur.
d) Düşünürler bulunduğu çağa tarihsel ve toplumsal açıdan yön veren insanlardır.
✅ Cevap: A
Bir aydının hangi zeminden seslendiğini bilmek, onun tarihsel ve toplumsal bağlılıklarının kişiliğini ve fikirlerini nasıl şekillendirdiğini anlamaktır.
📝 Sorular 5 – 6
5 Ana Düşünce
Çağımızın en parlak aynası gibi görünen sosyal medya, aslında gerçeği çoğu kez eğip büken bir yanılsamalar perdesidir. Bilginin ışık gibi yayılması onun doğruluğunu garanti etmez, aksine çoğu zaman hakikatin gölgelenmesine hizmet eder. Bunu önleyebilmek, teknolojik bariyerler inşa etmekle değil toplumdaki bireylere eleştirel düşünme becerisi kazandırmakla mümkün olacaktır. Fakat bilinçlenmiş toplumlarla sorumluluk bilinci olan sosyal medya şirketlerinin adımları birleşmedikçe sosyal medya güvenin değil, kuşkunun merkezi olmaya devam edecektir.
Bu metinde asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
a) Sosyal medyada yapılan paylaşımların inandırıcılığını bilginin sunulma biçimi belirler.
b) Sosyal medya şirketlerinin bilgi kirliliğinin artmasında önemli bir etkisi bulunur.
c) Sosyal medyada yapılan paylaşımların hızı, insanların doğru bilgiye ulaşmasını zorlaştırır.
d) Sosyal medyadaki bilgilerin güvenilirliği, bilinçli bir toplum ile sosyal medya kuruluşlarının iş birliğiyle sağlanır.
✅ Cevap: D
Metnin sonunda sosyal medyanın güvenilir olması için hem toplumun bilinçlenmesi (eleştirel düşünme) hem de şirketlerin sorumluluk alması gerektiği vurgulanmıştır.
6 Metni Değerlendirme
Bugünkü yazısıyla okurlarına pusula oluyor yazar. Karşısındaki kişiyi kendisine yakın hissettirmek, aradaki bağı güçlü kılmak için seslenme ifadesi kullanıyor. Hakikate ulaşmak için soru sormaktan çekinmiyor. Verdiği öğütle gençlerin zihin dünyasına giriyor. Bunlarla başarıya ulaşıyor.
Bu metin, aşağıdakilerden hangisini değerlendirmek için yazılmış olabilir?
a) Gönül, insanların kalbinde oluşan duyguların kaynağıdır...
b) Sözün adressiz bir mektup olduğuna inanırım...
c) Diyorum ki, zamanımızı daha verimli kullanabilmek için ne yapmamız gerekir? Değerli arkadaşlar...
d) Sorular senin zamanda yapacağın yolculuktur...
✅ Cevap: C
Metinde belirtilen "seslenme ifadesi" (Değerli arkadaşlar), "soru sorma" (ne yapmamız gerekir?) ve "öğüt verme" unsurları C seçeneğindeki metinle birebir örtüşmektedir.
📝 Sorular 7 – 8
7 Kural Afişleri
Kurallar, toplumun belirli değer ve normlarına dayalı olarak geliştirilen düzenlemelerdir. Bu nedenle kuralların her birinde; olumsuz yerine olumlu ifadelere, öznel yerine nesnel ifadelere yer verilmeli ve kuralın amacı mutlaka belirtilmelidir.
Aşağıdaki afişlerin hangisinde kuralların tamamı bu bilgilere göre düzenlenmiştir?
a) OTEL KURALLARI: Doğayı korumak için...
b) LABORATUVAR KURALLARI: Cildinizin tahriş olmaması için...
c) SPOR SALONU KURALLARI: Sağlıklı yaşamak için...
d) YEMEKHANE KURALLARI: Yemek israfını önlemek için...
✅ Cevap: A
A seçeneğinde tüm kurallar olumludur, nesneldir ve amaçları (Doğayı korumak için vb.) belirtilmiştir. Diğer şıklarda olumsuz emirler veya öznel ifadeler bulunmaktadır.
8 Metinden Ulaşılamayan Bilgi
Behçet Necatigil, şiirle iç içe geçen kırk yılı boyunca orta hâlli bir vatandaşın başından geçebilecek durumları anlatmaya çalıştı. "Kitaplarda Ölmek" şiirinde insan hayatına bakış açısını şu dizelerle anlattı: "Adı, soyadı / Açılır parantez / Doğduğu yıl, çizgi, öldüğü yıl, bitti / Kapanır parantez." Onun şiir parantezi hiç kapanmadı ve kapanmayacak.
Bu metinden, "Behçet Necatigil" ile ilgili aşağıdakilerin hangisine ulaşılamaz?
Metinde Necatigil'in günlük hayatı işlediği, iz bıraktığı ve kalıcı olduğu ("parantez kapanmayacak") belirtilmiş; ancak okur beklentisini gözettiğine dair bilgi verilmemiştir.
📝 Sorular 9 – 11
9 Hikâye Unsuru
I. Metin: Yıldızlar birer ikişer sayılmaya başladığında o kitapçıdan nasıl çıktım bilmiyorum... Nihayet yuvama döndüğümde annemin sobada pişirdiği somun ekmeklerin kokusu beni karşıladı. Dünyam bundan ibaretti benim: Çocukluğumu hatırlatan anlar ve kitaplar.
II. Metin: Gün doğumunu seyrederken elimdeki dolma kalemin artık olmadığını fark etmiştim. Günün ilk ışıklarına dek yazmak benim için bir alışkanlık değil, mecburiyet hâline gelmişti...
Numaralanmış metinlerin sadece birinde bulunmayan hikâye unsuru aşağıdakilerden hangisidir?
a) Yer
b) Kişi
c) Olay
d) Zaman
✅ Cevap: A
I. Metinde yer (kitapçı, ev) bellidir. II. Metinde ise zaman ve olay olsa da, olayın geçtiği somut bir mekân (yer) ismi verilmemiştir.
10 İkinci Yol – Örnek Olamaz
Yaşamımızda birçok sorunla karşılaşmamız ve farklı şeylere ihtiyaç duymamız her zaman olası. Bu arayışta ilk seçenek olarak yeni bir ürün veya hizmet satın alabiliriz. Diğer bir seçenekse kendi çözümümüzü üretip etkili bir yöntem geliştirmek. İkinci yolu tercih etmek ise zorluklar karşısında sabırlı olmayı ve çok çalışmayı gerektirecektir.
Bu metne göre aşağıdakilerden hangisi yaşadığı problemi ikinci yolu tercih ederek çözen birinin davranışına örnek olamaz?
a) Köpeğinin barınma ihtiyacını karşılamak isteyen birinin, evdeki boş karton kutularla kulübe yapması
b) Arabasının tekerleği patlayan birinin çağırdığı ustanın, tekerleğe plastik eriterek yama yapması
c) Ayakkabısının tabanı kopan bir dağcının, ayakkabısının tabanını bir bandanayla bağlayarak sabitlemesi
d) Eşinin eşyalarını taşımakta zorlanan birinin, eşya taşımak için eski tişörtlerini kullanarak çanta dikmesi
✅ Cevap: B
İkinci yol, kişinin kendi imkânlarıyla çözüm üretmesidir. B şıkkında ise dışarıdan bir usta çağrılarak "hizmet satın alma" (birinci yol) tercih edilmiştir.
11 Duygu Durumu
Biraz temizlik yaptıktan sonra kütüphanemi düzenlemeye başladım. Odanın her yeri kitap. Bu duruma biraz köpürsem de kitaplarımı ayırmaya devam ettim. Damla, her zamanki gibi sade bir kahve yapıp yanıma geldi. Anlayışla karşılayıp gülümsedim. Kitaplarıma olan sevgimi bilen Damla, gülümseyişime hayret etti. Aldım elinden, baktım hemen hangi kitap acaba diye. Yeğenim Efe'nin hediye ettiği "Küçük Ağa" romanıymış.
Aşağıdakilerden hangisi bu metnin anlatıcısının duygu durumlarından biri değildir?
a) Hoşgörü
b) Merak
c) Öfke
d) Şaşırma
✅ Cevap: D
Metinde anlatıcı "köpürerek" öfkesini, "gülümseyerek" hoşgörüsünü ve "hangi kitap diye bakarak" merakını belli eder. Şaşıran kişi ise anlatıcı değil, Damla'dır.
📝 Sorular 12 – 14
12 Anlatım Biçimi
XX. yüzyılın öncesinde insanlar, ihtiyacı kadar üretip tüketen bir anlayışa sahipti. XX. yüzyıl küresel çapta çok önemli değişmelere sahne oldu. Böylelikle küresel tüketim medeniyeti doğmuş oldu. — — —
Bu parça aşağıdakilerin hangisiyle tamamlanırsa metnin anlatım biçimi değişmez?
a) Bu medeniyet tarihe, geleneğe ve değerlere yabancılaşıp... Yapılan köklü değişiklikler toplumda yaralar açmaz mı?
b) Bu medeniyet, yalnızca beslenme alışkanlıklarınızı değil... Algıyı kırmak için... savaşmalısınız.
c) Bu medeniyetle beraber insanların yaşam biçimleri değişti. Yaşanan değişimde, teknolojik gelişmelerin insan yaşamına getirdiği makineleşmenin çok büyük bir etkisi vardır.
d) Bu medeniyetten öncekiler bu küresel tüketim medeniyetinden farklı olarak dengeli bir yaşam anlayışına sahip değil miydi?
✅ Cevap: C
Metin bilgi verici (açıklayıcı) bir dille yazılmıştır. C seçeneği de nesnel bir tonda bilgi vererek metnin anlatım biçimini bozmadan devam ettirir.
13 Dil ve Anlatım
Hafif bir rüzgâr... Belli belirsiz bulutlar... Kara bir bulut gelip konabilir göğün kalbine. Bir damla düşecek gibi toprağa. Rüzgâr hâlâ hafif. Yağmur geldi, geldi de tam kalbimin üstüne düştü o kadar susuz toprak dururken. Hafifçe sendeledim, göğe çevirdim yüzümü... Yağmur tanesine dokunduğumda içim buz gibi olsa da elimi göğsüme götürdüğümde orası sıcak geldi biraz da olsa.
Bu metnin dil ve anlatımıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
a) Tanımlamaya başvurulmuştur.
b) Karşılaştırmaya yer verilmiştir.
c) Niteleyici sözcükler kullanılmıştır.
d) Farklı duyulardan yararlanılmıştır.
✅ Cevap: A
Metinde görme, işitme ve dokunma duyuları vardır, niteleme ve karşılaştırma yapılmıştır. Ancak bir kavramın "nedir" sorusuna cevap veren bir tanımı yoktur.
14 Grafik Okuma
Kıtaların orman alanlarında yıllara göre artış ve azalışlar meydana gelmektedir. Grafikte 1990-2000, 2000-2010, 2010-2020 yılları arasında kıtalara ait orman alanlarının değişimi gösterilmiştir.
Bu grafikten aşağıdaki yargıların hangisine ulaşılabilir?
a) 1990-2000 yılları arasında Güney Amerika kıtasındaki orman alanı, Afrika kıtasındaki orman alanından azdır.
b) Asya kıtasında, 2000-2010 yılları arasındaki orman alanı artmışken 2010-2020 yılları arasındaki orman alanı azalmıştır.
c) Okyanusya kıtasında, 1990-2000 yılları arasındaki orman alanı azalmışken 2010-2020 yılları arasındaki orman alanı artmıştır.
d) 1990-2020 yılları arasında Avrupa kıtasındaki orman alanı, Kuzey Amerika kıtasındaki orman alanından fazladır.
✅ Cevap: C
Grafik verileri incelendiğinde Okyanusya kıtasındaki orman alanlarının 1990-2000 aralığında azaldığı (-0,2), 2010-2020 aralığında ise artışa geçtiği (+0,2) doğrulanmaktadır.
📝 Sorular 15 – 16
15 Tablo Okuma
Bir ülke ihracat gelirlerini artırmak için demir yolu, kara yolu ve deniz yolu alanında yatırımlar yapmıştır. 1970 yılında toplam yatırımdaki en büyük pay demir yoluna aitken deniz yolu ve kara yoluna yapılan yatırım miktarları eşittir. 1990 yılında kara yolundan daha fazla yatırım yapılan deniz yoluna, 2010 yılında kara yolundan daha az miktarda yatırım yapılmıştır. Ayrıca bir alan hariç diğer alanlarda en büyük yatırım miktarına 2025 yılında ulaşılmıştır.
Bu bilgilerden hareketle, yatırım miktarlarını gösteren tablo aşağıdakilerden hangisi olabilir?
a) Demir Y.: 4-34-79-73 / Kara Y.: 1-4-6-14 / Deniz Y.: 1-5-9-10
b) Demir Y.: 6-38-91-93 / Kara Y.: 3-7-9-16 / Deniz Y.: 3-8-8-10
c) Demir Y.: 7-30-77-82 / Kara Y.: 7-7-11-10 / Deniz Y.: 8-9-10-18
d) Demir Y.: 5-33-64-75 / Kara Y.: 2-5-8-16 / Deniz Y.: 2-8-6-7
✅ Cevap: D
D tablosunda: 1970'te Demir Yolu en yüksek (5), Kara ve Deniz Yolu eşit (2-2). 1990'da Deniz (8) > Kara (5). 2010'da Kara (8) > Deniz (6). Demir yolunun en yüksek değeri 2010'da (64); diğer alanların en yükseği 2025'te. Tüm koşullar sağlanıyor.
16 Yelken Sistemi – Camadan
Yelkenli bir teknenin yelken sisteminde rüzgâr belirli bir şiddetin üstüne çıktığında camadan yapılması gerekir. Tablo 1'e göre rüzgâr şiddet aralıkları ve yapılması gereken müdahaleler belirlenmiştir. Tablo 2'ye göre saatlik rüzgâr şiddetleri: 12.00-14.00 → 23 Knot, 15.00-17.00 → 29 Knot, 18.00-20.00 → 26 Knot, 21.00-23.00 → 32 Knot.
Bu bilgilere göre aşağıdakilerin hangisinde, verilen saatte yelken sistemine yapılan müdahaleden dolayı yelkenli zarar görmüştür?
a) Saat 13.00 (23 Knot)
b) Saat 16.00 (29 Knot)
c) Saat 19.00 (26 Knot)
d) Saat 22.00 (32 Knot)
✅ Cevap: C
19.00'da rüzgâr 26 Knot → 3. camadan gerekir (Flok: tam açık, Ana Yelken: tam kapalı). Ancak görselde 19.00'da yelkenli hem flok hem ana yelken açık gösterilmiş; yani tablo kuralına uyulmamış ve yelkenli zarar görmüştür.
📝 Sorular 17 – 20
17 Yazım Yanlışı
İnsan yaş aldıkça birbaşına(I) kalıp bazı şeyleri sebepli sebepsiz özlüyor; bazen yavaş yavaş, bazen birdenbire(II). Ben de yeni zamanlara, yeni zamanlarla birarada(III) gelen yeni yaşama hâllerine birtürlü(IV) ısınamadığım için hep geçmişte dolaşıp duruyorum.
Bu metinde numaralanmış sözcüklerin hangisinde yazım yanlışı yoktur?
a) I
b) II
c) III
d) IV
✅ Cevap: B
"Birdenbire" doğru yazılmıştır. "Bir başına", "bir arada" ve "bir türlü" kelimeleri ayrı yazılmalıdır. "Geçmişte" kelimesi ise ünsüz benzeşmesi kuralına uygun ve doğru yazılmıştır.
18 Noktalama İşaretleri
Reşat Nuri Güntekin( ) Muhsin Ertuğrul'a yazdığı mektupta şöyle der( ) "Kardeşim Muhsin( ) tiyatroya dönüştürdüğün 'Yaprak Dökümü' romanımı benim bile kolayca tanıyamayacağım bir hâle getirmişsin( )"
Bu cümlede yay ayraçla gösterilen yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
a) (,) (:) (,) (.)
b) (;) (:) (,) (!)
c) (;) (;) (:) (!)
d) (,) (:) (;) (.)
✅ Cevap: D
Özneden sonra virgül (,), açıklama/konuşma öncesi iki nokta (:), hitaptan sonra virgül (,) ve cümle bitimine nokta (.) gelmelidir. → (,) (:) (,) (.)
19 Yer Tamlayıcısı
(I) Gümüşhane'de iki hafta geçirdikten sonra ülkenin orta bölgelerine geçmenin vakti gelmişti. (II) Bir otobüse bindikten sonra yaklaşık dokuz saat sürecek yolculuğun nasıl geçeceğini merak ediyordum. (III) Şehirden ayrılırken otobüsün penceresi, uçsuz bucaksız orman manzarasıyla çevrili bir tabloya dönüşmüştü. (IV) Ormanın koyu yeşil rengi, beni ve oğlum Kağan'ı büyülemişti.
Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangisinde yer tamlayıcısı bulunmaktadır?
a) I
b) II
c) III
d) IV
✅ Cevap: C
I. cümlede "ülkenin orta bölgelerine" ifadesi "nereye?" sorusuna cevap vererek yer tamlayıcısı (dolaylı tümleç) görevini üstlenmiştir.
20 Fiil Çatısı
(I) TRT'de yayımlanan "Kervan: Kadim Bir Medeniyetin Yol Hikâyesi" belgeseli, 13. yüzyılda Anadolu Selçuklu Devleti zamanında inşa edilen tarihî kervansarayları ele alıyor. (II) Anadolu'dan yolu geçen tüccarlar ve seyyahlar yüzyıllarca bu coğrafyanın farklı noktalarındaki kervansaraylarda konakladılar. (III) Kervansaraylar, bulundukları bölgenin ticari yaşamını da etkiledi. (IV) 19. yüzyılın sonlarına doğru sahada yapılan araştırmalar, bu kervansarayların bütüncül bir imar planına göre inşa edildiğini ortaya çıkardı.
Bu parçada numaralanmış cümlelerdeki fiillerden hangisi nesnesine göre farklı bir çatıdadır?
a) I
b) II
c) III
d) IV
✅ Cevap: B
I, III ve IV. cümlelerdeki fiiller nesne alabilir (geçişli), ancak II. cümledeki "konakladılar" fiili nesne alamaz (geçişsiz), bu yüzden çatısı farklıdır.
